Atelierbericht van Ingeborg Thoral: slimme burgerparticipatie

2016 was voor AtelierOverijssel het jaar van het tienjarig jubileum, een nieuwe Atelierleider en opvallend veel aanvragen voor werkateliers op het gebied van duurzame energie. Bij die vraagstukken, van zonneweides tot windmolens, viel op dat het betrekken van burgers bij ruimtelijke ontwikkelingen nog altijd niet eenvoudig is voor gemeentelijke overheden. Betrek je burgers te laat, dan ontstaat er logischerwijs frictie. Betrek je burgers eenzijdig, dan ontstaat er onmiskenbaar frictie. De kunst is goed te doseren, betrouwbaar te zijn en de juiste opgave op het juiste moment (met name vroegtijdig) op tafel te leggen. Niet te veel ingeperkt en vooral met veel ruimte voor samen denken en participatie. Dat gaat gemakkelijker met vraagstukken die minder het publieke belang en meer het persoonlijke belang dienen. Zo zijn er in Overijssel aantrekkelijke initiatieven als de Stadcafés van Citymobs (voor de ontwikkeling van binnensteden) en de Stadscafés van Club Cele in Zwolle (spontane stad) gelanceerd. Dit sluit aan bij de landelijke trend dat steeds meer collectieven van bewoners en professionals de ruimte die de terugtredende overheid biedt benutten voor nieuwe vormen van stadmaken.

Een andere manier om burgers te betrekken bij ruimtelijke ontwikkelingen zijn referenda. In Overijssel is eind 2016 een voorstel voor het mogelijk maken van een provinciaal referendum door de PVV gedaan, maar met een grote minderheid aan stemmen verworpen. De praktijk in Nederland laat zien dat referenda voor ruimtelijke ontwikkelingen nog altijd een struggle zijn en een ja of nee of keuzeoptie geen recht doen aan de inhoudelijke kwaliteiten van een idee of plan. In mijn woonstad Utrecht heb ik inmiddels drie referenda, waarvan één over het stationsgebied, meegemaakt. Hier werd echter een onduidelijke vraag geboden en was de keuze optie 1 of A.

Samen werken aan opgaven, vanuit een gedeeld belang en betrokkenheid, biedt nog altijd de meeste kans op succes – aangezien mensen dan daadwerkelijk betrokken zijn. De ateliers die wij leiden zijn daarom specifiek, gebiedsgericht en met de omgeving.

Ingeborg Thoral, Atelierleider AtelierOverijssel
Atelierbericht, 040117